Zeren Ertaş’ın KYK yurdunda bindiği asansörde ihmaller sonucu yaşamını yitirmesinin üzerinden iki yıl geçti. Zeren’in yaşamını yitirmesine rağmen KYK yurtlarında asansörler düşmeye devam etti. İki yıl geçmiş olsa da barınma krizi için bir çözüm üretmek yerine bu kriz gittikçe derinleşti. Fakat üniversiteliler; barınma hakları için mücadele etmeye, katledilen arkadaşlarının hesabını sormak için sokaklarda olmaya devam ediyor

Aydın’ın Efeler ilçesinde bulunan Güzelhisar Kız Öğrenci Yurdu’nda kalan Zeren Ertaş, bindiği asansörde ihmaller sonucu 25 Ekim günü yaşamını yitirdi. Zeren’in yaşamını yitirmesinin ardından, yurttaki asansörlerin çoğunun arızalı olduğu ve yetkililerin gereğini yapmadıkları öğrenildi. Yurtta kalan üniversiteliler, defalarca dilekçe yazmış fakat herhangi bir geri dönüş alamamıştı.

Ertaş’ın katledilmesinin ardından ilk açıklamayı Aydın Valisi Yakup Canbolat yaptı. Canbolat yaptığı açıklamada, “15 kişilik asansöre 16 kişi bindiler” diyerek yaşananların kapasite üstü yükten kaynakladığını savundu ve asansörün denetiminden sorumlu kişilerden hesap sormak yerine yurtta kalan öğrencileri sorumlu tuttu.

İhmal zinciri

Zeren’in katledilmesine yol açan esas mesele, asansör bakım ve denetimlerinin meslek odalarından alınıp, kâr etmek isteyen şirketlere verilmesiydi. Aydın Efeler Belediyesinde, uzun yıllar boyunca kentteki asansör bakım ve onarımlarından Makina Mühendisleri Odası yetkiliyken bu yetki ellerinden alınarak Efeler Belediyesi tarafından özel bir kuruma verildi.

Efeler ilçesinde yurtların bakım ve denetimi Aydın’ın Nazilli ilçesinde faaliyet gösteren Irmak Asansör isimli şirket tarafından yapılmakta.  Periyodik denetim ve muayenesi ise Akreditest adlı bir firma tarafından gerçekleştirilmektedir.

TMMOB’un yaptığı açıklamaya göre Efeler Belediyesinin protokol imzaladığı Akreditest firması, internet aracılığıyla tecrübesi olmayan asansör kontrol elemanı aramıştır. TMMOB, konuya dair “Söz konusu idarelerce alınan bu karar “halk” kavramı yerine “müşteri” kavramı, halkçı belediyecilik yerine rantçı belediyecilik yönetim anlayışının tercih edildiğini göstermektedir.” dedi.

Uzmanlar, konuyla ilgili asansöre binen kişi sayısının fazla olması durumunda asansörün ilk önce ikaz sisteminin çalışması gerektiğini söyleyerek sorumluluğun yurt yöneticileri ve asansör işletmecisinde olduğunu ifade etti. Uzmanlar ayrıca, olası bir durumda devreye girecek ek emniyet tedbirlerinin olduğunu, güvenlik sensörlerinin yer aldığını hatta halat kopsa dahi paraşüt sisteminin açılması gerektiğini söyledi.

MMO’dan edinilen bilgiye göre asansör, Temmuz 2023 tarihine kadar 10 ay boyunca kırmızı etiketle çalıştırılmış. Kırmızı etiket, asansörlerin kullanıma uygun olmayışını ifade ediyor. Bakım firması ise temmuz ayında etiketi maviye (kullanıma uygundur) etiketine dönüştürülmüş.

Sorumlulara ne oldu?

Aydın Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında olaydan bir gün sonra yapılan incelemelerde üzerinde mavi etiket bulunan asansörün kabininin düşmesini engelleyen ekipmanın devreye girmediği belirtildi. Ayrıca 584 öğrencinin bulunduğu bir yurt için 16 kişilik 2 asansörün yetersiz olduğu da söylendi.

2023 yılında, asansör firması yetkilisi Mustafa B. ile firma sahibi Halil T. tutuklandı. Savcılık tarafından yürütülen soruşturma sonrasında firmanın mühendisleri Ramazan A. ve Uğur İ. de tutuklanmıştı.

2024 Ocak ayında Zeren Ertaş’ın ölümüyle ilgili soruşturma tamamlandı. İddianamede tutuklu 4 kişi hakkında ‘Taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma’ suçundan 3 yıldan 22,5 yıla hapis cezası istendi. 2024 Temmuz ayında, Mustafa B.’ye “taksirle bir kişinin ölümüne neden olma” suçundan hapis cezası 5 yıl 6 ay 20 gün olarak açıklandı. Mustafa B. ayrıca 2 yıl meslekten menedildi. Halil T., Ramazan A. ve Uğur İ. hakkında ise “taksirle bir kişinin ölümüne neden olma” suçundan hapis cezası, 2 yıl 11 ay olarak kararlaştırıldı. 3 sanık, hükmün ardından tahliye edildi.

2025 Eylül ayında ise asansör bakım firması yetkilisi Mustafa B., yurt müdürü E.Ç., eski Aydın Gençlik ve Spor İl Müdürü C.F. ile A.K. ve M.Y. hakkında “taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma” suçlamasıyla dava açıldı. Aydın 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen duruşmaya sanıklar katılmadı.

Zeren Ertaş’ın anne ve babası, suçluların ceza almasını isteyerek adalet çağrısı yaptı.

Üniversitelilerin isyanı

İlk eylem, 26 Ekim günü Zeren’in yaşamını yitirdiği Aydın’da kent meydanında yapıldı. Birçok kez asansörlerle alakalı yurt müdürünü uyardıklarını belirten üniversiteliler, oturma eylemi düzenledi.

Ardından eylemler, ülke geneline yayıldı. İstanbul, Ankara, Eskişehir, İzmir, Çanakkale, Bursa, Muğla, Antalya, Kars, Adana, Bartın, Denizli, Sivas, Kocaeli, Diyarbakır ve Van’da Zeren için üniversiteliler sokağa çıktı. Yapılan her eylemde üniversiteliler, yurtlarında bile güvenli yaşayamadıklarını söyleyerek “Katil KYK” sloganları attı.

Cevizlibağ KYK Yurdu’nda kalan üniversiteliler, “Ölmek değil barınmak istiyoruz” pankartı açarak bir araya geldi. Üniversiteliler basın açıklamasının ardından sloganlarla yürüdü. Cevizlibağ’da kalan bir üniversiteli Zeren Ertaş’ı andığı ve kendi yurdunda yaşanan problemleri dile getirdiği için yurttan atıldı. Üniversiteliler, yurttan atılan arkadaşları için “1000 odalı saraylardan emir yağdırma, asansörleri denetle” diyerek Cevizlibağ KYK yurdu önünde eylem yaptı.  Yurttan atılan üniversitelinin hem barınma hem de eğitim hakkının gasp edildiği söylenen üniversiteliler eylemi yurt önüne mor boya atarak sonlandırdı.

📍Cevizlibağ KYK Kadın Yurdu

Zeren Ertaş’ı andığı, yurdunda yaşanan problemlere ses çıkardığı için bir arkadaşımıza “Yurttan Çıkarma Cezası” verilmesine karşı Cevizlibağ önündeyiz.

Asansörleri denetlemek yerine bizi ‘cezalandıran’ yurt yönetimleri hesap verecek! pic.twitter.com/zEJdkX9Pq1

— yurtsuzlar (@yurtsuzlar_) January 10, 2024

KYK Sinop Seyyid İbrahim Bilal Öğrenci Yurdu’nda Zeren Ertaş için eylem yapan üniversitelilere yurt müdürü “Korkuyorsan, çakılacağını düşünüyorsan binme o zaman asansöre” dedi.

Mimar Sinan Üniversitesi öğrencilerinin “Katil KYK hesap verecek” yazılı pankart asması üzerine kayyum rektör üniversitelilere soruşturma açtı. Üniversiteliler ise soruşturmayı kabul etmediklerini ve hesap sormaya devam edeceklerini söyledi.

Zeren unutulmadı

İstanbul’da üniversiteliler Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü önünde buluştu. Üniversiteliler; güvenli, nitelikli ve parasız bir barınma hakkı için topladıkları 500 imza ile Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne girdi ve imzaları teslim etti.

 

Bu gönderiyi Instagram’da gör

 

Öğrenci Kolektifleri (@kolektifler)’in paylaştığı bir gönderi

Ankara’da üniversiteliler Gençlik ve Spor Bakanlığı önünde eylemdeydi. Özel güvenliğin engellemeye girişimleri ve şiddetine rağmen üniversiteliler, ellerindeki dilekçeleri iletip basın açıklamasını gerçekleştirdi.

 

Bu gönderiyi Instagram’da gör

 

Öğrenci Kolektifleri (@kolektifler)’in paylaştığı bir gönderi

Zeren’in adı amfilere verildi, kampüslerde fidanlar dikildi

İzmir’de Buca Hoca Ahmet Yesevi Yurdu önünde bir araya gelen üniversiteliler, “Ölmeye değil okumaya geldik. Katil KYK” pankartı açarak yürüdü. Tarık Akan Amfi’sine kadar yürüyen üniversiteliler, amfinin adını Zeren Ertaş olarak değiştirdi.

İstanbul Üniversitesi’nde üniversiteliler, Zeren Ertaş’ın ölüm yıldönümünde Fen Edebiyat Bahçesi’nde Zeren’i unutturmamak adına fidan dikti.

Trakya Üniversitesi öğrencileri, Fen Edebiyat Bahçesi’nde Zeren Ertaş’ın ölüm yıl dönümünde Zeren’in resmini bahçede bulunan ağaçlara astı.

Zeren’in ardından: 2023 yılının bir ayında düşen 22 asansör daha

Zeren Ertaş’ın ihmaller sonucu düşen asansörde yaşamını yitirmesine rağmen KYK yurtlarında ihmaller devam etti. 2023 yılında CHP tarafından hazırlanan “KYK Yurtları Komisyonu İzleme Raporu”na göre, yalnızca bir ay içerisinde:

• Ülkenin çeşitli yerlerindeki KYK yurtlarında 22 kere asansör düştü
• Eskişehir Bala Hatun Kız KYK Yurdu’nda her yağmur yağdığında asansörlerden su aktı ve asansör arızalandı
• Edirne Sultan Çelebi Mehmet KYK Yurdu’nda yağan yağmur sonrası asansörün kapısından su aktı
• Kars Nuri Paşa Yurdu’nda asansör 4. kattan 2. kata düştü. 2 üniversiteli panik atak geçirdi.
• Rize Ayder KYK’da gen asansör düştü, üniversiteliler hastaneye kaldırıldı.
• Eskişehir Bala Hatun KYK’da öğrencilerin yemek yediği yemekhanede yılan çıktı.
• Iğdır Aybüke Öğretmen KYK Yurdu’nda zehirli akrep bir üniversiteliyi soktu.
• Trabzon Doğu Karadeniz KYK Yurdu’nda odaları fare bastı, yurt yönetimi herhangi bir ilaçlama yapmadı.
• Zonguldak Nesibe Hatun Kız KYK’da aynı gece 7 üniversiteli zehirlendi. Yurt müdürlüğü “sudan olabilir, duş almayın o zaman”
• Kilis Nakşidil Valide Sultan Kız KYK’da üniversitelilere akşam yemeği olarak soda verildi.
• Bartın Cesmi Cihan Kız KYK Yurdu’nda, bloklar arası geçişi sağlayan kısım üniversitelilerin bulunduğu alana çöktü.
• Diyarbakır İyaz Bin Ganem KYK Yurdu’nda, bir üniversitelinin yediği salatanın içinden izmarit ve sigara paketi çıktı.
• Antalya Gazipaşa Kız KYK Yurdu’nda, denetlenmeyen kırmızı etiketli asansörler çalıştırıldı.

KYK yurtlarında asansörlerin düşmesi yalnızca 2023 yılında değil 2025’te de devam etti. Bu yıl, Ankara’daki Hacı Bayram Veli Kız Öğrenci Yurdunda, bir üniversitelinin bindiği asansör 5. kattan -4. kata düştü. Mehmet Rıfat Efendi Erkek Öğrenci Yurdu’ndaki asansörün 5’inci kattan 1’inci kata düştü.

2023’ten 2025’e: Derinleşen barınma krizi

Zeren Ertaş’ın yaşamını yitirmesinin üzerinden 2 sene geçmiş olsa da KYK yurtlarında kalan üniversitelilerin yaşadığı barınma sorunları devam ediyor. KYK için Gençlik ve Spor Bakanlığından ayrılan payın oranı üç senedir azalıyor. 2023’te Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesinden KYK yurtlarına yüzde 52’si ayrılmışken 2025 yılında yüzde 22’si ayrıldı.

2025’te KYK’ye yatırım ödeneği olarak 2 milyon TL tahsis edildi, hizmet alımı için 302 milyon TL ayrıldı. Bunun yanında tarikat ve cemaatlere aktarılan başlangıç ödeneği 1 milyar 892 milyon 237 bin TL oldu. Fakat gerçekleşmesi beklenen miktar 3 milyar 587 milyon 525 bin TL.

KYK yurtları için ayrılan payın oranının yıl geçtikçe azalması, mevcut öğrenci sayısını karşılayabilecek yatak kapasitesi bulunmaması nedeniyle barınma krizi derinleşti. Yurtların yeterli olmaması ve kamuda tasarruf paketiyle yeni yurtların da yapılmaması üniversiteliler için 12 kişilik odalarda kalma anlamına geliyor.

2025-2026 eğitim-öğretim yılına üniversiteliler, Cevizlibağ Atatürk KYK Yurdu’nda kişisel eşyalarının karıştırıldığını, taciz içerikli mesajlar yazıldığını, eşyalarının kaybolduğunu görerek girdi.

Edirne’de bulunan Sultan Çelebi Mehmet KYK yurdunda bir ay boyunca sular kesildi ve günde birkaç saat dışında sıcak su verilmedi. Sultan Çelebi Mehmet KYK yurdunda kalan üniversiteliler, okurken çalışmak zorunda da kaldıkları için sıcak suya hiç ulaşamadı.

Bornova Kız KYK Yurdu’nda su borusu patladığı için üniversiteliler odalarına giremedi, çamaşırhane kapatıldı.

Bartın Hacı İbrahim KYK Kız Yurdu 4 kişilik yurt odalarına 5 öğrenci yerleştirmeye çalışan yurt yönetimine karşı üniversiteliler eylem yaptı.

Edirne Keşan’da bulunan Gazi Evrenos KYK yurdu, ulaşım ve sosyal imkanların neredeyse hiç olmadığı bir köye taşındı. Üniversiteliler, yaşadığı ulaşım problemlerine karşı eylem düzenledi.

Osmaniye’de KYK yurdunda sıcak su bulunmadığından soğuk suyla duş almak zorunda kaldığı için kalp krizi geçiren Kasım Bulgan, yaşamını yitirdi. Yurtsuzlar, Ankara’da sokağa çıkarak “KYK yurtlarında daha kaçımızın ölmesi gerekli?” diyerek eylem yaptı. Hacettepe Üniversitesi öğrencileri, kendilerinin de kaldıkları yurtlarda sıcak su bulunmadığını söyledi ve Kasım Bulgan’ın katillerinden hesap sordu.

Zeren Ertaş eylemlerinden kareler